جستجوی پزشکان

سی تی اسکن

1

این شیوه تصویر برداری در حقیقت به معنی تصویر گیری مقطعی و عرضی از اعضای بدن می به معنی توموگرافی دیجیتالی كامپیوتری می باشدو این نام ترجیحی است  كه در كتابها و كاربردهای پزشكی بكار می رود . كلمه CT اسكن مخفف كلمات Tomography Scan Computerized می باشد كه كلمه Scan اسكن به معنی تقطیع كردن و واژه توموگرافی از Tomo   به معنی برش یا قطعه و graphy  به معنی شكل و ترسیم ، گرفته شده است. در اصل به معنی تصویرگیری از برش های قطع شده از یك عضو به صورت كامپیوتری میباشد.

 

یك تكنیك تشخیصی است كه در آن یك منبع اشعه ایكس به سرعت اطراف بیمار می گردد و تصاویر زیادی را در زوایای مختلف از یك موضع تهیه مینماید ، از این تصاویر برای تهیه یك تصویر مقطعی از بافت مورد نظر ، پس از پردازش توسط یك كامپیوتر قوی استفاده میشود.

 

سی تی اسكن از اندامهای داخلی ، استخوان ، بافت نرم و عرووق خونی تصاویری با وضوح و جزئیات بیشتری نسبت به رادیوگرافی و فلورسكوپی تهیه می كند، این تصاویر دیجیتال است و می تواند به هرجایی كه لازم باشد برای تشخیص و حتی درمان انتقال یابد و استفاده شود.

 

در این روش پرتو اشعه X تولیده شده متوسط تیوب اشعه X  به بیمار برخورد نموده سپس توسط Detector اشعه دریافت می شود و براساس اندازه گیری میزان تضعیف پرتو X در عبور از ناحیه مورد نظر طیف تصویری Gray Scale  بدست می دهد. مقاطع مختلفی بنابر استانداردهای مورد نظر تهیه می شود امروزه نسلهای جدید از دستگاههای CT در دسترس است که علاوه برCT Conventional  امکانات جدیدی در اختیار پزشکان قرار داده است از آن جمله می‌توان به Spiral CT و هلیکال CT و همچنین قابلیت‌های تهیه کلیشه‌های سه بعدی و سرعت بالای پردازش آنها اشاره نمود.

 

سی تی اسكن تقریباً در تمام بیماریها قابل استفاده است و به دو گروه عمده با و بدون تزریق ماده حاجب تقسیم می شود. اسكن بدون تزریق دارای استفاده محدودی است که بطور اعم می توان به موارد تصادفات دستگاههای کلیوی اشاره نمود بیشتر موارد CT با تزریق ماده حاجب است که دارای ارزش تشخیصی است . در این روش با تزریق ماده حاجب عروق و در تمام نقاط بدن حاجب شده ارگانهای مختلف قابل افتراق می گردند. در بررسی دستگاه گوارش علاوه بر تزریق ماده حاجب وریدی از موارد حاجب خوراکی نیز استفاده می شود که باعث حاجب شدن مسیر دستگاه گوارش شده ضایعات داخلی لومن از خارج لومن افتراق داده می شود.

 

سی تی اسكن علاوه بر ارزش تشخیصی غیر تهاجمی امروز بعنوان راهنمایی جهت انجام روشهای تهاجمی تشخیصی نیز استفاده می شود. برای مثال در صورت مشاهده توده مشکوک در اعضاء بدن مانند ریه و کبد به راحتی می توان در زیر راهنمایی CT از توده مورد نظر نمونه برداری نمود.

 

لازم به ذکراست که قبل از ابداع این روشها سابقاً بدلیل وجود چنین توده‌هایی بیمار تحت عمل جراحی قرار می گرفت ولی امروز با استفاده از راهنمایی CT می توان نیاز به جراحی را منتفی دانست.

 

مقاطع انتخاب شده دارای ضخامتهای متغیری است که بسته به نیاز متغیر است . برای مثال در بررسی پارانشیم ریه در روش HRCT مقاطع ٢ میلیمتری تهیه میشود در حالیکه در حالت عادی دربررسی شکم مقاطع ١٠ میلیمتری و در  Spiral مقاطع ظریفتری تهیه می گردد.

 

موارد استفاده CT

سی تی اسكن در آشكار سازی بیماریهای مختلف جایگاه مهمی دارد از دسته بیماریهای مغزی و اعصاب بخصوص در انفارکتوسهای مغزی، سردردهای طولانی مدت، سرگیجه، ضربات و تصادفات و بالاخره شک به تومور مغزی و همچنین اختلالات رشد، ترشح شیر از پستان افراد غیر شیرده را می توان نام برد. دربیمارانی که توده‌های گردنی دارند می توان با انجام CT گردن با تزریق ماده حاجب و تفکیک عروق گردن ضایعه مورد نظر را پیدا نمود.

 

در بیماریهای ریوی در افرادی که تب و سرفه دارند و همچنین بیماران مبتلا به تنگی نفس می توان با انجام CT نسج پارانشیم ریه را بررسی نمود. علاوه برCT  درمواردی که مقاطع دقیقتری از ریه جهت قضاوت بر روی بیماریها مدنظر است می توان از روش HRCT استفاده نمود. امروزه تکنیک‌های جدید نرم‌افزاری امکان بررسی قلبی را توسط CT فراهم نموده است که حتی در بعضی مطالعات در تشخیص بیماریهای عروق کرونر دارای دقت بالایی است.

 

دربررسی بیماریهای شکمی تقریباً درتمام موارد CT روش مناسبی است. از ناراحتی معده و شک به تومورهای معده گرفته تا ضایعات کبدی، کیسه صفرا، پانکراس و طحال می‌توان با روش اسپیرال CT محوطه داخل شکم را به دقت بیشتری بررسی نمود. در سنگ‌های کلیوی CT بدون تزریق ماده حاجب بسیار کمک کننده است تنها سنگهای اسید اوریکی که در عکسهای X RAY ساده قابل مشاهده نیست در CT قابل تشخیص است. در موارد شک به تومورهای کلیه CT با تزریق ماده حاجب استفاده شود. در توده لگنی و شک به تومورهای تخمدان و رحم CT اولین قدم تشخیصی است. امروزه با توانایی CT در بازسازی شکستگیها در اندام و همچنین تهیه تصاویر سه بعدی گام بزرگی در درمان ضایعات ارتوپدی برداشته شده است.